چهارشنبه, ۰۲ اسفند ۱۳۹۶

مقاله ای از دکتر حمیدرضا صیدمحمدی با موضوع چهارشنبه سوری

مقاله ای از دکتر حمیدرضا صیدمحمدی با موضوع چهارشنبه سوری
  • مقاله ای از دکتر حمیدرضا صیدمحمدی با موضوع چهارشنبه سوری

 اسلام آبادتایمز: دکتر حمیدرضا صیدمحمدی یکی از نخبگان برجسته و چهره های شناخته شده استان کرمانشاه است. ایشان دارای مدرک دکترا در رشته جغرافیای سیاسی هستند. این نخبه اسلام آبادی که پیشتر مدیر کل تقسیمات کشوری وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران هم بود سالیان متمادیست که در یکی از معتبرترین مراکز آموزش عالی ایران به نام دانشگاه شهید بهشتی تهران مشغول به تدریس می باشند. دکتر صید محمدی هم اکنون مشاور دکتر قالیباف در شهرداری تهران هستند .بدون تردید ایشان یکی از مفاخر اسلام آباد می باشند.

دکتر صیدمحمدی مقاله ای را با موضوع چهارشنبه سوری نوشته اند که حاوی اطلاعات بسیار مفیدی می باشد. اسلام آبادتایمز از جناب دکتر صیدمحمدی به خاطر این مقاله خواندنی کمال تقدیر و تشکر را دارد مخصوصا اینکه در آستانه این مناسبت سنتی ایرانیان هم قرار گرفته ایم. در ذیل مشروح این مقاله آمده است.

آخرین چهارشنبه سال

 


مقدمه

چهارشنبه سوری از جمله  رسوم  و آیین  های  ایرانی است  که  در سراسر  کشور به  اشکال  مختلف برگزار  شده و از عمومیت و شمولیت ویژه ای برخوردار است.برخلاف دیدگاه برخی نویسندگان  که  سنت  چهارشنبه  سوری را  سنتی کاملا  ایرانی  دانسته  و ریشه آن  را  به  ایران  پیش از  اسلام  بر  می گردانند، می توان  اذعان  نمود که علیرغم قداست آتش و پلیدی تاریکی در نزد ایرانیان  باستان،سنت  چهارشنبه  سوری متاثر  از  فرهنگ  عرب  نیز  بوده  است. اعراب روز چهارشنبه  یا  “یوم الاربعا”را  روزی نحس می دانسته  و تلاش  می  نمودند  تا با برگزاری جشن و شادمانی نحسی آنرا از بین ببرند. [1] (جاحظ،المحاسن و الاضد.ص 277 و هاشم  رضی،جشن  سده ،چهارشنبه  سوری،ص 149)

و حتی به  تعبیر دکتر  پورداود برخی  از  آداب چهارشنبه سوری به مثابه سنتی ایرانی  در برابر  تفاخر گرایی عربی  تعریف  می  شود  و در  سراسر  ایران  رواج  گسترده  ای می یابد  و از آن  زمان  تاکنون  این سنت  دیرپا  توسط ایرانیان  حفظ و زنده  نگه  داشته  شده  است.در سالیان  اخیر  به  دلایل  عدیده ای که در این مقاله  به بخشی  از آنها پرداخته می شود  این  سنت  تغییر  ماهیت  داده  و ظاهراً به  چالشی  فراروی نظام  سیاسی تبدیل  شده  است  و به تعبیری، این پدیده اجتماعی و فرهنگی ماهیتی سیاسی یافته و پیامدها و نتایج سیاسی نیز به بارآورده  و در حوزه  سیاسی  تبدیل  به  یک  پرسمان یا  مساله  (problem) شده  است . لذا  بی مناسب  نیست  اگر از  آن  به  مثابه  «امری سیاسی»نام  برده  شود.

هر چند  این  چالش تاکنون  تبدیل  به  بحرانی (crisis) که  نظام  سیاسی  را  مورد  تهدید  قرار دهد  نشده  است  لیکن قابلیت تبدیل  به  بحران  را  دارد و البته  این  دیدگاه  و نگرش نظام  سیاسی  است که  می تواند  در مدیریت چالش فوق الذکر راهگشا  بوده و موجبات حذف  ابعاد منفی آن را فراهم آورد و شاید تجربه  بحرانهای هویتی دو سال  اخیر حاشیه نشینان  پاریس  هشداری باشد، تا با  شناخت  کامل راهکارهای مدیریت این  چالش را  تعیین  و ترسیم  نماییم.

تا قبل  از  جنگ  جهانی دوم،امنیت  در جنبه  سخت افزاری و قدرت  نظامی  خلاصه می شد.با  فاصله  گرفتن از سالهای پس از جنگ  بسیاری از  کارشناسان و نظریه پردازان  سیاسی امنیتی به  نقد  این شان  و هویت  کاملا  نظامی امنیت پرداختند . درونمایه  اصلی این  گفتمان های انتقادی، معطوف به  این امر بوده  که  چنانچه  با  مفهوم  و رویکرد نظامی به  تعریف  امنیت بپردازیم،تصوری عمیقاً نادرست  از این  مفهوم  ترسیم  نموده  ایم  و توجه را از تهدیدهای غیر نظامی که حتی می تواند برای امنیت  یک ملت بسیار زیان آورتر و مخربتر باشد،منحرف کرده ایم. برای نمونه رابرت مک نامارا در کتاب ذات  امنیت (The essence of Security) بر این  باور است:در جامعه در حال مدرن  شدن، امنیت،سخت افزاری نیست. اگر چه  ممکن  است، آن  را  هم  دربرگیرد. امنیت نیروی نظامی نیست. اگر چه  ممکن است  آن را  شامل شود.امنیت،توسعه است. بدون  توسعه  هیچ  گونه  امنیتی نمی تواند وجود داشته باشد.کشور توسعه  نیافته  به  این  دلیل  مهم  که  شهروندان  آن  قادر به  کنار گذاشتن طبیعت انسانی خود  نیستند،نمی تواند امن  بماند  وی در جایی دیگر می گوید:”اکنون دیگر امنیت کشورها در دست نیروی نظامی نیست  بلکه  به  موازات  نیروی نظامی، الگوهای اقتصادی و رشد  سیاسی نیز  در کشور نقشی  برابر  دارند.تامین  امنیت  در سایه  سلاح  نیست بلکه  در گروه  فکر انسان،در سایه  امنیت  به  معنی  توسعه است. امنیت  همان توسعه است  و بدون  توسعه  امنیت  وجود  ندارد.این  رویکرد  همان  امنیت  نرم  افزار ی است.

از  منظری همه  سونگر، امنیت  نگهبانی از  جامعه  در برابر آفت ها، آسیب  ها  و جلوگیری از  تبدیل  این  دو  مولفه به تهدید (تبدیل چالش به  بحران) و نیز  مقابله  با  آنها با  به  رسمیت  شناختن  تکثر  در  عرصه  جامعه  و یافتن انتظامی  برای  پیوند این  مجموعه  متنوع و متکثراست و این  انتظام  متشکل از  عوامل مشترکی چون دین، زبان، حافظه  تاریخی و اهداف  مشترک  می باشد.بنابراین می توان گفت که در زمانه ها امنیت  سخت  افزارانه  به  حاشیه  رفته و رویکرد غالب متفکرین  معطوف به امنیت نرم افزارانه شده  است.بنابراین  مطلوبتر است به چهارشنبه سوری از زاویه امنیت نرم افزارانه نگریست در  این  نوع نگاه  امنیت انعطاف پذیر یا  اسفنجی تعریف  شده و هر آسیب یا  چالشی  تا  زمانی  که  تبدیل به  بحران  نشده  است  کیان  سیاسی  را مورد  تهدید  قرار  نمی دهد و می  بایست  به  آن  به  مثابه  یک  مساله  قابل  مدیریت  نگریست،اگر امنیت  انعطاف  ناپذیر  و شیشه  ای  تعریف گردد هر تلنگری قادر  خواهد  بود این  فضای شیشه  ای  را  مورد  تهدید  قرا ر دهد.از این  رو  اکنون که  نظام  سیاسی  جمهوری  اسلامی  ایران  از  ثبات و استحکام  خوبی  برخوردار است و مسوولان کشور بویژه رهبر  معظم  انقلاب  بر  مولفه  های  نرم  افزارانه  امنیت  تأکید  می  کنند. مناسب  تر  است  که  با رویکردی نرم  افزارانه به پدیده  های سیاسی  بنگریم  و آسیب شناسانه (Pathologic) آنها را  مورد  مطالعه  و بررسی قرار  دهیم. بنابراین  با  این  رویکرد  به  بررسی  زمینه ها و عوامل  و پیامدهای چهارشنبه  سوری می پردازیم.

گفتار اول: چهارشنبه سوری به  مثابه  دال(Signifer)هویت  ساز

یکی از جشن  هایی که  تیره های هند  و ایرانی-  هندو  اروپایی گرامی  می  داشتند،جشن های آتش بود. منظور جشن  هایی است  که با  افروختن آتش برای  سور، سرور و شادمانی انجام  می شد. اصولاً در فرهنگ  باستانی ایران، روشنی آتش و آفتاب، تجلی  اهورا  مزدا بوده  است. ایرانیان از دیرترین ایام چنین می اندیشیدند و هنگامی که می خواستند، ستایش خداوند را  به  جا آورند  و نماز بگذارند  به  سوی خورشید می ایستادند. هر  گاه  شب هنگام  بود و یا در جایی سربسته (آتشکده)  نماز می گذارند و ستایش پروردگار می نمودند و به  سمت آتش فروزان که  با بوی های خوش فضا را معطر  می ساخت می ایستادند. از  دیدگاه  ایرانیان  تاریکی مظهر اهریمن به  شمار می  رفت  و چون آتش و چراغ  می افروخته  می شد  شیاطین می گریختند به  همین جهت بود که آتش به معنی مجازی و معنوی اهمیتی فراوان داشت و کاربردی شگرف را ارایه می کرد.

از جمله  جشن  های  آتش  به جا مانده  از ایران  باستان جشن  سوری  در پایان سال یا  همین  چهارشنبه  سوری  کنونی است، برخلاف دیدگاه برخی  از  نویسندگان که  چهارشنبه  سور ی را در زمره  جشن  های ایرانی می شمارند ،در تاریخ  ایران باستان به  این  نام مطرح  نبوده  است.آنچه  که در ایران  باستان برگزار می شد جشن های سوری یا سده  بوده  که در یکی از روزهای پایانی سال  نه  مشخصاً در چهارشنبه  انجام می شد، پس  از اسلام  نیز تا  مدتی این جشن ها فراموش شده بودند. پس از تسلط امویان  و کنار زدن  جانشینان بحق پیامبر، پان عربیسم به مثابه  ایدئولوژی مسلط حاکمیت یافت. امویان  برخلاف دین  مبین  اسلام  که  هر گونه  برتری نژادی را رد و برتری افراد  را  صرفاً در تقوا،  جهاد  و علم  می دانست سعی کردند یک  نوع  قرائت عربی خاص از اسلام  را بر ایرانیان تحمیل  کنند و بر  همین  اساس ایرانی  را  به  عنوان  موالی (برده) معرفی  کرده  و با  ادعای اینکه  پیامبر اسلام  عرب  است  و دین  اسلام  در سرزمین  عربی  ظهور کرده  سنتهای جاهلی  خود  را  به  نام  اسلام  بر ایرانیان  تحمیل  می  کردند.

در اواخر عصر  بنی  امیه  که”خلاف اسلامی” جای خود را به حکومت  عربی داد  روح  تفاخر عربی و تحقیر  ایرانی در دستگاه عباسی  احیا  شد،  و عکس العمل  آن  بازگشت ایرانیان به اصالت ملی و تفاخر قومی خود بود  که تجلی کامل و روشن آن در نهضتی به نام شعوبیه تحقق یافت. نهضت شعوبیه در مقابل تندروی های امویان خود  نیز یک نهضت  افراطی بود که  از ایده ایران منهای عرب [در برخی  جشن ها] اعاده سلطنت ساسانی و در نهایت ایران به اضافه اسلام شیعی حمایت می نمود.

لذا  ایرانیان،  در مقابل  روح  تفاخر  و غرور اموی و سپس  عباسی واکنش نشان داده  و از  آن  به  بعد  همواره  سعی شده  در برابر پان  عربیسم  بر برخی  عناصر  فرهنگی ایران تأکید  شود.

این  وضعیت کم  و بیش  تحت شرایط  فرهنگی-  اجتماعی  و سیاسی  مختلف  همواره  در تاریخ  این  مملکت  وجود  داشت. حتی  در  زمان  حکومت  صفویان  نیز به  دلایل سیاسی  یک نوع ناسیونالیسم  شیعی ترویج می شد. اما  در تاریخ  معاصر  از  زمان پهلوی اول است که دال باستانگرایی (Archaism) در تقابل  با  دین  مبین  اسلام  و هویت  اسلامی  تعریف  می شود. در دوره  ی پهلوی اول علاوه  بر تبلیغات رسمی  حکومت  در راستای  تقویت  اندیشه  و جریان باستان گرایی با  توجه  به زمینه  مناسب و حمایت دولت، نمایندگان، روزنامه نگاران  و دانشمندان  هم  به  تحقیق  و پژوهش  در این  زمینه  پرداختند.یکی  اهداف عمده  تبلیغ  باستانگرایی توسط رضا  شاه  مبارزه غیر مستقیم با مذهب  بود که  با  تبلیغات  همه  جانبه  و گسترده  علیه  اسلام  و اعراب  همراه  بود.

این سیاست های کم و بیش  در زمان  پهلوی دوم و تا  پیروزی  انقلاب  اسلامی  تداوم  می  یابد  به  عنوان مثال  می  توان  از  تبدیل  تاریخ  هجری  شمسی  به  تاریخ  پهلوی اشاره  کرد. در دوره  پهلوی آیین  چهارشنبه   سوری با  اهدافی که  ذکر شد احیاء و حتی مسوولان رده  بالای  پهلوی در این‌ آیین  شرکت جسته  و شعار”سرخی تو از  من” “زردی من  از تو” سر دادند  پس  از  پیروزی  انقلاب  اسلامی سیاست های  فرهنگی به  سمت  تکیه  و تأکید بر  هویت دینی و مذهبی  پیش  رفت  و پاره هویت ساز ایرانی  به  نوعی در حاشیه  قرارگرفت،و حتی در برخی از  رویکردهای افراطی،تخریب نمادهای فرهنگی ایران  نظیر  تخت  جمشید  مطرح  شد  لیکن با  هوشیاری  امام  خمینی(ره)  و دیگر  مسوولین  از  این  امر جلوگیری شد رویکرد  تغافل  از  هویت  ایرانی  برخلاف  دیدگاههای معتدلانه  امام  خمینی (ره) که  بر هویت  ملی تأکید  داشت،  بدلیل شرایط  خاص ابتدای انقلاب  ادامه  یافت، تا  آنکه از  دهه دوم  انقلاب  به  بعد،هویت  ایرانی  نیز  در کنار هویت  اسلامی  مطرح  گردید. رهبر  معظم  انقلاب  نیز، همانگونه که استاد  مطهری بر هویت اسلامی-  ایرانی تأکید می ورزیدند، بر عناصر مثبت این پاره  هویتی در سخنرانی خود تأکید نمودند.

بزرگان  دینی  ما همواره  یک  موضع  گیری معتدل  در برابر  فرهنگ  ایرانی  و اسلامی داشته  اند.

یکی از این متفکرین  شهید  مطهری  است  که  در کتاب  خدمات  متقابل  اسلام  و ایران  چنین  می  گوید که  همانطور  که  اسلام  عامل  نجات  مردم  ایران  شده  است، ایران  و ایرانی نیز  نقش  شایانی در گسترش و غنا  بخشیدن  به تعالیم  اسلام  داشته  است . شهید مطهری  در مورد  علت  گرایش  ایرانیان  به تشیع می گوید:”ایرانی روح  خود را  با  اسلام  سازگار دید  و گم گشته  خویش را  در اسلام  یافت.مردم  ایران که  طبعاً با  هوش  بودند  و بعلاوه سابقه  فرهنگ  و تمدن  داشتند،بیش از  هر  ملت  دیگر نسبت  به  اسلام  شیفتگی نشان  دادند و به آن  خدمت  کردند.آن  چیزی که  بیش  از  همه  روح  تشنه ی ایرانی  را  به  سوی اسلام می کشید، عدل  و مساوات اسلامی بود.  ایرانی  قرنها از  این  نظر، محرومیت  کشیده  بود  و  انتظار چنین  چیزی  را  داشت . ایرانیان  می  دیدند،  کسانی  که بدون  هیچ  گونه  تعصبی  عدل  و مساوات اسلامی را  اجرا  می کنند و نسبت  به آنها  حساسیت  دارند،  خاندان رسالت اند خاندان رسالت پناهگاه  عدل اسلامی‌ مخصوصاً از نظر مسلمانان غیر عرب  بودند.

آیین های عید نورزو را بیان نمودند و آن حضرت درتأیید عید نوروز فرمودند: «کاش هر روز بر ما نوروز بود» حدیثی دیگر نیز درباره بزرگداشت و تقدس نوروز از امام جعفر صادق (ع) در جلد چهاردهم بحارالانوار، بابا نورزو روایت شده است .بنابراین  رسوم و آیین های نظیر چهارشنبه سوری اگر عناصر مثبت آن تقویت گردد به مانند عید نوروز مغایرت و مخالفتی با تعالیم دینی نداشته و نه تنها به مثابه زنده کردن رسوم جاهلی مطرح نمی گردد بلکه به مثابه جشنی پر نشاط سبب افزایش همبستگی دینی و ملی خواهد شد و این چالش به فرصتی در راستای تقویت هویت ملی بدل خواهد گشت.

گفتاردوم: چهارشنبه سوری به مثابه یک جنبش اعتراضی

درگفتار اول این نکته طرح شد که چهارشنبه سوری به مثابه دالی هئیت ساز می تواند سبب تقویت هویت ایرانی – اسلامی گردد. اما با توجه به تغییر ماهیت برگزاری مراسم چهارشنبه سوری طی سالهای اخیر، می توان از جنبه دیگری نیز به این پدیده اجتماعی نگریست. از این دیدگاه چهارشنبه سوری در ذیل مفهوم جنبش اعتراضی (Protest moment ) مطرح می شود.

با توجه به ماهیت جنبش های اعتراضی، این نکته قابل توجه است که گروه سنی که در این جنبش ها شرکت دارند، شامل نوجوانان و جوانان می شود. ویژگی اصلی این گروه سنی نیز این است که شور و هیجان بر شعور و تعقل غلبه دارد. البته می توان با اتخاذ سیاستهای مطلوب و مناسب از این روند جلوگیری کرد. شاید توجه به جوانان و در نظر گرفتن علائق و سلایق آنها و نیز برنامه ریزی جدی برای پرکردن اوقات فراغت و تخلیه پتانسیل و انرژی فراوان جوانان یکی از مهمترین راهکارهایی باشد که وجه اعتراضی جشن چهارشنبه سوری را تقلیل می دهد. در همین زمینه امام خمینی (ره) در جایی خطاب به جوان می فرماید: من امیدوارم به شما، امید ما به شما جوانان است امید من به شما دبستانی هست، امید من به شماست که ان شاء ا… مقدرات کشور بعد از این دردست شماها باشد و شما وارث این کشور باشید.

ایشان در جایی دیگر می فرمایند: ما همیشه به شما جوانان محتاج هستیم. ما بعدها هم برای کشورمان احتیاج به فعالیت شما جوانهای برومند داریم. امروز کشور مال خود شماست و باید آن را حفظ کنید. مثل زمان طاغوت نیست که شما زحمت بکشید و دیگران بهره ببرند. من امیدوارم که با به کار گرفتن احکام اسلام، مال خود شما باشد و شما در مملکت خودتان بهره برای خود بردارید.

مقام معظم رهبری نیز بارها بر اهمیت و نقش جوانان و در نظر گرفتن علایق جوانان تأکید فرمودند بر این اساس اگر به این توصیه ها دقت و توجه بیشتری شود، بهتر می توان، موضع خود را نسبت به جوانان و مسائلی که مربوط به آنهاست، مشخص نمود. اگر در چنین اتفاقاتی (چهارشنبه سوری) با تأکید بر جنبه مثبت آن (ایجاد روحیه شادی و وفاق اجتماعی) با جوانان همدلی شود، دیگر فرصتی برای مخالفین سیاسی(گروهک های معاند) جهت دست یابی به اغراض سیاسی خود فراهم نمی شود.

گفتار سوم: چهارشنبه سوری در پیوند با وندالیسم اجتماعی

پدیده اجتماعی چهارشنبه سوری را می توان از منظری دیگر یعنی در پیوند با وندالیسم اجتماعی (Social Vandalism ) یا ویرانگری و تخریب گری اجتماعی مورد توجه قرار داد و البته این متغیر تابعی از متغیر دوم یعنی جنبش اعتراضی محسوب می شود که ما بدلیل اهمیت آنرا جداگانه آورده ایم وندالیسم به معنی  تخریب امول عمومی از روی عمد است. به نظر می رسد این جنبه پدیده چهارشنبه سوری وجه آشکارتری دارد. چرا که همواره  در برگزاری این مراسم دیده شده که با استفاده از ابزاری چون آتش و ترقه، صدماتی به اموال عمومی وارد شده است از دیدگاه پژوهنده این مقال می بایست پژوهشی جدی درباره زمینه ها و عوامل وندالیسم اجتماعی صورت گیرد. بطور خلاصه می توان گفت عواملی نظیر عدم تخلیه هیجانات جوانان و نوجوانان، نبود امکانات ورزشی و تفریحی، فاصله میان جوانان با حکومت و گروههای مرجع، تعارضات هویتی و نسلی، ناکارآمدی نهاهای جامعه پذیری و… سبب شده است تا این پدیده شکل بگیرد  و روندهای آن تشدید گردد. جشن چهارشنبه سوری نیز بدیل سیاست گذاریهای نامناسب دستگاههای متولی به محملی مناسب برای این پدیده اجتماعی تبدیل شده و این جنبش را از هویت اصیل خود خارج نموده است. و این شرایط به نوجوانان و جوانانی که روحیه اعتراضی نیز به سیاستگذاریهای ناصواب دارند جرأت می دهد تا دست به تخریب اموال عمومی زنند از این رو می بایست در راستای اعاده هویت اصیل این جنبش تلاش نمود تا پدیده وندالیسم اجتماعی از آن منفک گردد و این جشن صرفاً به عنوان ابزاری جهت افزایش روحیه شادی و نشاط اجتماعی تبدیل گردد.

نتایج و راهکارها

با رویکرد امنیت نرم افزارانه بر اساس مولفه ها و متغیرهای ارائه شده می بایست  به طرح راهکارهایی پرداخت که این چالش مبدل به یک فرصت گردد. از دیدگاه نگارنده این مقال می توان راهکارهای مواجهه با این چالش را در دو سطح مطرح نمود:

1- سطح کلان: در این سطح می بایست سیاستهای کلی نظام سیاسی به سمتی برود که جامعه بتواند، پاره های هویتی خود را (ایرانیت، اسلامیت، مدرنیت) در چارچوبی هماهنگ و متعادل به نام هویت ملی(National identity) شکل دهد طی سالها همنشینی پاره های هویتی ایرانی اسلامی توانسته بودند وضعیتی متعادل قرار گیرند. ولی از 150 سال اخیر که پاره هویتی دیگری به نام مدرنیت وارد ایران شد، دوباره اختلافات و تعارضات سربرآورد. برنامه ریزان و سیاستگذاران کلان کشور می بایست با عنایات به تجربه صد سال و اندی اخیر، به گونه ای به سیاست گذاری بپردازند که پاره های هویتی جامعه در سازگاری بیشتری قرار گرفته و تعارضات بوجود آمده کاهش یابد.

2- سطح خرد: در این سطح ما به طور عینی و مستقیم با مسئله مورد بحث در مواجهه قرار می گیریم. در این سطح است که نهادهای متولی می توانند نقش مهمی ایفا کنند. گفته شد که چهارشنبه سوری یک جنبش ملی است که مغایرتی با شعائر مذهبی ندارد. حتی می توان با دیدگاهی مثبت اذعان نمود که این آیین می تواند زمینه ای برای ایجاد شادی جمعی، وفاق و همبستگی ملی باشد. مشروط بر آنکه بتوان از آسیبها و پیامدهای منفی آن جلوگیری نمود در این راستا نهادهای متولی می بایست رویکردی نرم افزارانه جهت تأمین امنیت در پیش بگیرند چرا که صرف برخورد فیزیکی کمکی در دست یابی به هدف نمی کند و از سوی دیگر می بایست با اتخاذ سیاست های مناسب زمینه اعتراضی چهارشنبه سوری را از آن منفک کرده و آنرا صرفاً به جنبشی برای افزایش شادی و نشاط ملی تبدیل کرد آسیب های آن را به حداقل رساند لذا در این سطح می توان راهکارهای ذیل را جهت مدیریت این چالش مطرح کرد؟

-تشکیل کمیته ساماندهی چهارشنبه سوری و پیشگیری از حوادث احتمالی، در تهران و مراکز استانها با همکاری و تعامل نهادهای متولی

-یکی از مهمترین راهکارهای آسیب زدایی از پدیده چهارشنبه سوری استفاده از ظرفیت مطبوعات و رسانه های جمعی است به نظر می رسد نهادهای متولی می بایست یک ماه قبل از برگزاری این جشن طی جلساتی با مدیران و اصحاب مطبوعات آگاهیها و اطلاعات لازم را به این رسانه ها منتقل کنند تا این رسانه ها بتوانند این اطلاعات را به آگاهی مردم برسانند و زمینه کاهش جرم و بزه فراهم آید.

 -راهکار مهم دیگر برنامه ریزی جهت اوقات فراغت نوجوانان و جوانان و نیز برجسته سازی جشن های نزدیک به جشن چهارشنبه سوری است تا زمینه تخلیه انرژی ها و هیجانات جوانان و نوجوانان فراهم آید و موجب تراکم و تجمع آنها درجشن چهارشنبه سوری نشود.

-تمهید و تهیه جزوات و بروشورهای آموزشی حاوی اطلاعات و آگاهی های در باب تبیین جایگاه فرهنگی آیین ها و جشن های ملی، خطرات و آسیب های مواد منفجره، آموزش اطفای حریق و کمک های اولیه، و پیامدهای رفتارهای نابهنجار در این جشن، و توزیع آنها در مدارس و نیز در مناطقی که امکان انجام رفتارهای ناهنجار می رود یکی دیگر از اقداماتی است که با توجه به حساسیت والدین و خانواده ها می تواند موثر واقع شود این جزوات می بایست مشتمل بر نکات ذیل باشد:

– احترام به حقوق شهروندی و پرهیز از رساندن آسیب به دیگران

– تأکید بر همراهی والدین و فرزندان دراین مراسم

– تکیه بر این نکته که والدین کودکان دارای شخصیت هیجان طلب می بایست نظارت بیشتری بر آنها اعمال نماید.

– مشاوره والدین از نگهداری،تهیه و ساخت و مسائل محترقه توسط فرزندان

– هشدارهای والدین مستند درباره رفتارهای پرخطر در این جشن

– معرفی مکانهای تعیین شده جهت برگزاری جشن چهارشنبه سوری

– تأکید بر اینکه شهروندان می بایست محل های سکونت خود را به وسایل و تجهیزات اطفاء حریق تجهیز نمایند.

– هشدار در مورد استفاده از وسایل غیر متعارف نظیر کپسول گاز، کاربیت، بنزین و الکل در برگزاری جشن چهارشنبه سوری

– پرهیز از استفاده از وسائل آتش بازی دارای صدای ناهنجار و مهیب

– پرهیز از روشن کردن آتش در پارکینگ ها ونیز نزدیک به پست های فشار قوی و شبکه گازرسانی

– معرفی کامل نهادهای متولی جهت برقراری تماس شهروندان با این مراکز در صورت برزو حادثه

* هماهنگی و تعامل و تبادل اطلاعات نهادهای متولی با آموزش و پرورش و انتقال آگاهی های لازم به مدیران و دبیران مدارس جهت ازتقاء فرهنگ برگزاری جشن های ملی یکی دیگر از راهکارهایی است که زمینه ساز کاهش رفتارهای نابهنجار خواهد شد.

* تولید و توزیع وسائل و ابزارهای آتش بازی و مواد محترقه بی خطر و جلوگیری از توزیع ابزارهای پرخطر و نیز برخورد قانونی با تولید و توزیع کنندگان مواد محترقه و خاطیان قانون.

*هماهنگی و تعامل بین بخشی نهادهای متولی می تواند به افزایش کارآیی این سازمانها و نیز اثر بخشی راهکارهای طرح شده کمک کند.

*ساخت و پخش برنامه های آموزنده توسط رسانه های ملی در روزهای نزدیک به برگزاری جشن می تواند به کاهش تخلفات و بزه های ناشی از رفتارهای ناهنجار در این جشن کمک نماید.

*در نظر گرفتن مکانهای مناسب نظیر پارک ها و استادیوم ها جهت برگزاری این جشن و تخلیه انرژی نوجوانان و جوانان از گسترش آسیب های اجتماعی این جنبش می کاهد و امکان کنترل متمرکز تر آن را فراهم می آورد.

*آماده باش آتش نشانی و نیروی انتظامی در روزهای منتهی به چهارشنبه سوری و افزایش مراکز اطفای حریق موقت.

 

منابع و موآخذ

1- محمدرضا تاجیک، جامعه امن در گفتمان خاتمی، نشر نی، تهران 1379، صص 38-37

2- همان، صص39-38

3- همان، صص 49-46

4- حسین بشیریه، موانع توسعه سیاسی در ایران، نشر گام نو، تهران 1380، صص 135-134

5- هاشم رضی،جشن های آتش، نشر بهجت، تهران ، 1383، صص 90-89

6- علی شریعتی، تشیع علوی و تشیع صفوی، نشر چاپ بخش، تهران، 1377، صص 88

 7- محمدرضا افتخارزاده، شعوبیه، ناسیونالیسم ایرانی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی قم، 1376، ص273

8- عبدالعظیم رضایی، تاریخ نوروز و گاه شماری ایران، انتشارات در، تهران 1381، صص 119-117

 9- رضا بیگدلو، باستان گرایی در تاریخ معاصر ایران، نشر مرکز، تهران 1380 صص 217-216

10-  همان ، صص 282-281

11- مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، انتشارات صدرا، 1378، تهران، صص 121-120

 12- دوناتلا دلاپورتا و ماریودیانی، مقدمه ای بر جنبش های اجتماعی،ترجمه محمد تقی دلفروز انتشارات کویر، صص 90-89

13- جوانان از دیدگاه امام خمینی(ره)، دفتر تنظیم و نشر آثار امام (ره) تهران 1378، ص 5.

14-  همان، ص 168


[1]برخی آتش امروزی و شادمانی شب چهارشنبه  آخر سال  را  به  قیام  مختار  تقفی که  به خونخواهی امام  حسین(ع) و یاران  وفادارش قیام  کرد  نسبت  می  دهند.محمود  روح الامینی می نویسد:«مختارسردار معروف  عرب  وقتی از  زندان خلاصی  یافت  به  خونخواهی شهیدان  کربلا  قیام کرد و برای اینکه  موافق و مخالف  را  از هم  تمییز  دهد  و برکفار بتازد  دستور داد  شیعیان  بر بام  خانه ها خود آتش روشن  کنند  و این شب مصادف با  چهارشنبه   آخر  سال  بوده  و از  آن ز مان  به  بعد  مرسوم  شد(محمود  روح الامینی،آیین ها و جشن  های کهن  در ایران  امروز ص50)

 

نوشته شده توسط admin در یکشنبه, 27 اسفند 1391 ساعت 10:39 ق.ظ

2 نظر

  1. دکتر صید محمدی خوش تیپ تره این عکس رو بردارید عکس جدیدشو بذارید

  2. در ضمن دکتر صید محمدی مدیر کل تقسیمات کشوری وزارت کشور بودند نه وزارت خارجه

اولین« قبل بعد  » آخرین 

دیدگاه